متون عمومی

شهرستان درمیان

سیمای شهرستان درمیان

آشنائی با درمیان:

کلمه درمیان برگرفته ازعنوان روستائی به همین نام است، که به به دلیل قرار گرفتن در حصار کوههای بلند این نام را بر آن نهاده اند.این روستا تا اوایل دهه گذشته مرکز بخش درمیان بود و در یازده کیلومتری مرکز فعلی و جنوب شهرستان واقع است، شهرستان درمیان امروز با وسعت معادل5797 کیلومتر مربع در موقعیت جغرافیائی 59 درجه و 28 دقیقه تا 60 درجه و47 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و32 دقیقه تا 33درجه و21دقیقه عرض شمالی قرار گرفته، شمال این شهرستان به شهرستان قائنات جنوب به شهرستان سربیشه غرب به شهرستان بیرجند و شرق آن با مرزی به طول70 کیلومتر به استان شیندند افغانستان متصل است. این شهرستان از سه بخش به نام گزیک در شرق، مرکزی در مرکز و قهستان در غرب تشکیل شده و 6 دهستان را در بر می گیرد. که عبارتند از دهستان درمیان، میاندشت،قهستان،فخرود،گزیک،طبس، بر اساس آخرین تغییرات این شهرستان دارای چهار نقطه شهری به نام اسدیه ،قهستان ،طبس و گزیک است. تعداد آبادیهای دارای سکنه شهرستان برابرآخرین سالنامه آماری 147 پارچه آبادی است و تعداد 26 آبادی فاقد سکنه نیز در شهرستان وجود دارد. تعداد 83 روستای بالای بیست خانوار ودارای دهیاری در شهرستان وجود دارد

این شهرستان بر اساس مصوبه شماره 6758/ت /31358ک مورخه 11/2/ 84 هیات محترم دولت از بخش به شهرستان ارتقاءیافت.

ویژگیهای طبیعی :

شهرستان درمیان به لحاظ زمین ساخت از دو حوزه آبریز موازی تشکیل گردیده که شمال جنوب و غرب این حوزه را ارتفاعات در برمی گیرد. ورشته ارتفاعات مرکزی شهرستان نیز حوزه آبریز دشت اسدیه و طبس را از دشت گزیک مجزا می سازد .در مجموع حدود دو سوم وسعت شهرستان را دشتها و یک سوم را مناطق کوهستانی در بر می گیرد.آب و هوای شهرستان نیز در زمستان سرد و در تابستان گرم وخشک است یکی از ویژگیهای اقلیمی شهرستان وزش طوفانهای شدید در فصل تابستان است که در مناطق شرقی بر شدت آن افزوده می شود.

میانگین بارندگی شهرستان در حد 149میلمتر در سال است که بر اساس اطلاعات ایستگاه بارنسجی اسدیه بدست آمده است. اما در مناطق مرتفع میزان بارنگی بیش از این رقم بوده و به 400 میلیمتر نیز در برخی مناطق می رسد.

منابع طبیعی و پوشش گیاهی: عرصه منابع طبیعی شهرستان درمیان علی رغم برخورداری از وسعت 520 هزار هکتاری دلیل کمبود بارندگی از غنای چندانی برخوردار نیست. از مجموع مساحت عرصه منابع طبیعی 75 هزار هکتار را بیابان و 35 هزار هکتار را جنگل تشکیل می دهد.

از مجموع 400 هزار هکتاری مراتع نیز 100 هزار آن از کیفیت خوب تا متوسط برخوردار بوده و بیش از سیصد هزار هکتار از این مراتع ضعیف و بیابانی است .پوشش گیاهی شهرستان را نیز عمدتا گونه های مرتعی ،درمنه، قیچ،تاغ تشکیل می دهد. ودر برخی مناطق شمالی شهرستان پوشش گیاهی جنگلی شامل گونه های باارزش بادامشک به چشم می خورد لازم به یاد آوری است که نقش این پوشش گیاهی در اقتصاد شهرستان بسیار حائز اهمیت و مهم است

منابع آب :

تحت تاثیر همان شرایط اقلیمی کم باران منابع آب شهرستان نیز از کمیت و کیفیت مطلوبی برخوردار نیست. منابع آب سطحی عموما شامل رودخانه های فصلی است که تنها در زمان وقوع بارندگی سیلاب در آنها جریان دارد رودخانه فخرود طولانی ترین رود شهرستان به شمار می رود که سیلاب های فصلی را از سرشاخه های ارتفات غربی و جنوبی جمع آوری و به سمت شرق و افغانستان هدایت می کند. رودخانه گزیک نیز که بخشی از حوزه آبریز آن در شهرستان قاینات قرار دارد. در همین جهت غربی شرقی روان آب آب ارتفاعات شمالی شهرستان را پس از عبور از دشتهای پدخل و گزیک به افغانستان هدایت می نماید. به منظور استفاده از این منابع دو سازه آبی شامل سد دهانه رزه و بند انحرافی گاویج طراحی واجرائ شده که با بهره برداری ازآانها امکان استفاده از میلیونهای متر مکعب آب که همه ساله از دسترس خارج می گردید فراهم شده است می شود این سازه ها قادر به کنترل بیست و هفت میلیون متر مکعب آب در سال هستند. بررسی های آماری انجام شده بر روی دبی رودخانه های مسیر نشان می دهد که بهره ره برداری از این سازه ها ده درصد منابع آب قابل بهره برداری شهرستان را افزایش خواهد داد.

دشتهای شهرستان از منابع آب مناسبی برخوردار نبوده و عمدتا کیفیت آب نیزچنان مطلوب نیست 198 رشته چاه عمیق و نیمه عمیق و831 رشته چشمه و قنات دایردر شهرستان وجود دارد که 59/76میلیون متر مکعب از آبهای زیر زمینی را برداشت می کندهمین میزان اندک نیز بیلان منفی دشتهای شهرستان را در پی داشته به گونه ای که در سال 85 دشتها با کسری 14 میلیون متر مکعبی مواجه بوده اند.بیشتر قنوات شهرستان نیز از نوع هوازی بوده که تنها در شرایط طبیعی جریان دارد و بیشتر آنها طی دهه اخیر به دلیل خشکسالی با کمبود شدید و خشکی فصلی مواجه شده است.

موقعیت سیاسی :

قرار گرفتن شهرستان درمیان در منتهی الیه مرزهای شرقی و همجواری این شهرستان با مناطق مرزی باعث شده این موقعیت بیش از دیگر مسائل شهرستان مورد توجه قرار گیرد. خصوصا اینکه کشور افغانستان به عنوان همسایه شرقی از ثبات چندانی برخوردار نیست کاهش اثرات منفی تحولات سیاسی،اقتصادی و اجتماعی این کشور بر امنیت و ثبات ایران اسلامی مهمترین موضوع قابل طرح در این زمینه است. استقرار نیرو های انتظامی در شهرستان از جمله هنگ مرزی گزیک،فرماندهی انتظامی و ناحیه مقاومت شهرستان با همین هدف ایجاد و تقویت شده اند .

در همین راستا و در جهت تقویت امنیت استقرار جمعیت درنواحی مرزی ضروری است و طرح کمربند سبز امنیتی شهرستان با هدف استفاده از امکانات منطقه در توسعه اقتصادی به همین منظور تهیه گردیده است .

ویژگیهای انسانی :

بر اساس آخرین سرشماری انجام شده در سال 85 تعداد جمعیت شهرستان 53794 نفر اعلام گردیده که از این تعداد 11591نفر ساکن شهرها و42203 نفر در روستاها سکونت دارند از مجموع جمعیت شهرستان 26804 نفر را مردان و26990 نفر را زنان تشکیل می دهند تراکم نسبی جمعیت شهرستان نیز 2/9 نفر در کیلومتر مربع است که کمترین این تراکم نسبی مربوط به بخش گزیک و در حدود 6 نفر در کیلومتر مربع است بررسیهاو آمارهای فعلی جمعیت شهرستان را در حال حاضر (سال 88) بیش از 56 هزار نفر نشان می دهد .

مذهب:جمعیت شهرستان درمیان را مسلمانان اهل تشیع(شیعه اثنی عشری) و تسنن(حنفی مذهب) تشکیل می دهند.

ویژگیهای قومی:

بیشتر جمعیت شهرستان درمیان فارس و به همین زبان با گویش محلی تکلم می کنند اما نژادهای دیگری نیز در شهرستان ساکنند. عرب وبلوچ از دیگر نژادهای ساکن شهرستان هستند که به زبان محلی و فارسی تکلم می نمایند.

عشایر شهرستان :عشایر به دلیل برخورداری از ویژگیهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خاص همیشه مورد توجه بوده اند به دلیل نقش پررنگ این جامعه در شهرستان درمیان به منظور ترسیم سیمای شهرستان به ویژگیهای این جامعه اشاره مختصری می شود. کوچ نشینی در شهرستان درمیان به دلیل کمبود منابع آب و نیز مشکلات تامین علوفه دام از گذشته رایج بوده و در حال حاضر نیز جمعییت قابل توجهی به آن اشتغال دارند برابرسرشماری صورت گرفته در تابستان 87 تعداد 2895 خانوار عشایر با جمعیتی معادل 17591 نفر در شهرستان زندگی می کند که تعداد دام ایشان 150 هزار راس براورد می شود عشایر شهرستان بیشتر از طوایف عرب خزائی، عنانی، بهلولی ،زرک زهی،بلوچی،کلندرزهی، نخعی،نهتانی،بهمدی وتاجیک هستند. دشت گلمیران و دشت طبس به عنوان ییلاق ودشتهای گلوده و نامیدی به عنوان قشلاق مورد استفاده عشایر قرار می گیرد مشکلات دسترسی به آب شرب دام و کمبود علوفه از مشکلات عشایر شهرستان است .همچنین عدم ممیزی مراتع در مواردی به بروزبرخی مسائل اجتماعی منجر می شود به دلیل اتکای اقتصاد شهرستان به کشاورزی و دامپروری نقش عشایر در اقتصاد شهرستان قابل توجه است.

از همین رو برنامه ریزی در جهت رفع مشکلات آنها از برنامه ای اساسی دولت به شمار می رود و در حال حاضر تامین آب شرب دام ،مرمت ایل راهها،تامین سوخت جایگزین و تامین علوفه دام از جمله اقدامات امور عشایر در این زمینه است .

سوابق تاریخی:

بررسیهای تاریخی نشان می دهد که موقعیتی که شهرستان درمیان امروز در آن واقع گردیده است از قدمت بسیار ی برخوردار است ،به گونه ای که آثاری مربوط به پیش از اسلام نیز در این منطقه بدست آمده است .وجود مساجد تاریخی متعدد ونیز مدارس علمی قدیمی بیانگر توجه مردمان این سرزمین به دو مقوله علم و دین است مسجد جامع درخش ،هندوالان ،گسک و بقعه سلطان ابراهیم رضا ونیز حوزه علمیه قهستان از جمله این بناها است. وجود قلعه ها و دژهای نظامی متعدد نظیر قلعه فورگ،درخش ومسک بیانگر اهمیت اقتصادی و سیاسی این سرزمین در گذشته است. در تاریخ معاصر نیز این سرزمین مهد پرورش دانشمندان و علمای بزرگی بوده علامه سعیدی ،علامه فرزان و بسیاری از بزگان علمی و فرهنگی کشوراز این خطه برخاسته اند. روستاهای درخش، نوزاد، سیدان و درمیان در پرورش چنین نوابغی شهره هستند .

مسکن شهری و روستائی:

به دلیل اهمیت موضوع مسکن اشاره به وضعیت مسکن در شهرستان ضروری به نظر می رسد. بر اساس برآوردهای کارشناسی حدود 12 هزار واحد مسکونی در شهرستان وجود دارد مساکن شهرستان در نواحی کوهستانی با استفاده از سنگ و چوب و ملات گل و در دشتها عمدتا با خشت و گل ساخته می شده که نمونه هائی زیبائی از این هنر معماری به یادگار مانده است. امروزه با توجه به اهمیت موضوع مقاوم سازی مساکن وافزایش نظارتها در این زمینه افزایش استحکام بناها جایگزین زیبائی و هنر نمائی معماران شده که به نظر می رسد نظارتها برای ارتقاء استحکام ساختمانها در کنار توجه به نیاز جامعه شهری و روستائی و نیزحفظ اصلالت و زیبائی مسکن باید صورت پذیرد.طی چهار سال اخیر تسهیلات نوسازی مسکن روستائی همزمان با کل کشور در شهرستان پرداخت گردید که تاکنون بیش از یک هزار واحد نوسازی شده ویا در حال نوسازی است. اگر مشکلات دریافت تسهیلات در این زمینه رفع گردد می توان امیدوار بود که یک برنامه ده ساله مساکن روستائی شهرستان از استحکام لازم برخوردارگردد. مستند سازی مساکن شهری و روستائی مسئله دیگری است که بخصوص در شهر اسدیه باید انجام شود .در برخی مناطق کوهستانی و تعدادی از روستاهای پر جمعیت مشکل دیگری تحت عنوان تامین زمین وجود دارد البته با هماهنگیهای صورت گرفته این مشکل نیز در حال رفع است

وضعیت فرهنگی شهرستان:

آموزش وتربیت نسل فردا مهمترین و اصلی ترین برنامه فرهنگی هر جامعه ای به شمار می رود . در حال حاضر نیز 12589 دانش آموز در مقاطع مختلف شامل 5784 نفر ابتدائی 3400 نفر راهنمائی و3405 نفر متوسطه مشغول به تحصیل هستند که 22.6 درصد جمعییت شهرستان را شامل می شود

تعداد کل کلاسهای درس شهرستان 621 کلاس و مجموع فضای آموزشی شهرستان حدود 24 هزار متراست که سرانه ای در حدود دومتر برای هر دانش آموز را شامل می شود. در زمینه بهبود کیفیت فضاهای آموزشی در شهرستان اقدامات موثری انجام شده و 70 درصد فضاهای آمزشی شهرستان استاندارد است

همچنین در زمینه آموزش عالی در حال حاضر یک واحد آموزشی با 400 دانشجو در 8 رشته فعالیت می نماید پیگیریها برای راه اندازی واحدهای دیگر آموزش عالی در جریان است. همانگونه که در بالا عنوان شد شهرستان درمیان از سابقه و غنای فرهنگی کهن برخوردار است. که وحدت موجود میان جامعه اهل سنت و تشیع شهرستان نیز نتیجه این غنای فرهنگی است . اما امروز فرهنگ غنی و وحدت عمیق در معرض تهدید جدی قرار دارد. بروز برخی مسائل فرهنگی نظیر ترویج برخی افکارو عقاید انحرافی ،افزایش گرایش به مصرف مواد مخدر وآسیبها وپیامد های ناشی از آن ، گرایش جوانان به استفاده ازماهواره و محصولات ضدفرهنگی بیگانه که با استفاده از فن آوریهای نوین و تکنولوژی ها ی جدید بسیار سهل الوصول مینمایددر کنار برخی مشکلات اقتصادی نظیر بیکاری ،فعالیتهای ناسالم اقتصادی از عوامل موثر در این زمینه است.آنچه اهمیت توجه به موضوع را فزونی می بخشد موقعییت حساس و مرزی شهرستان است .تلاش در جهت تعمیق باورهای دینی مردم و بخصوص جوانان موثرترین راهکار مقابله با با این نابهنجاریها و اثرات آن است که دراین زمینه شهرستان ظرفیتهای فراوانی در اختیار دارد. وجود 177 مسجد به عنوان مهمترین پایگاه توسعه فرهنگ اسلامی و برخورداری جوانان از تعلقات مذهبی مهمترین این ظرفیتها است . به منظور بهر برداری اصولی از این ظرفیت استقرار روحانیون روشنفکر وآگاه و توسعه برنامه های فرهنگی هنری ایجاد فضا های هنری ورزشی و تقویت پوشش شبکه های تلوزیونی ضروری به نظر میرسد. که درهمین راستا تعداد 4 خانه عالم در حال بهره برداری و 4 خانه عالم در دست ساخت یک باب کتابخانه عمومی یک خانه فرهنگ یک مجتمع فرهنگی ،دو فضای ورزشی فعال و هفت فضای ورزشی در دست ساخت از جمله اقدامات انجام شده و در حال انجام است.

ویژگیهای اقتصادی:

اقتصاد شهرستان درمیان بیش از گذشته به کشاورزی وابسته بوده و اکنون نیز همین وابستگی وجود دارد به گونه ای که امرار معاش90 درصد جمعیت شهرستان وابسته به کشاورزی است مطالعه شرایط محیطی شهرستان به خوبی نشان می دهد که این وابستگی بیش از انکه محصول شرایط مساعد توسعه این بخش باشد ناشی از عقب ماندگی شهرستان در دیگر بخشهای اقتصادی است. در نتیجه کشاورزی شهرستان نیز از ریسک بالائی برخوردار بوده و موانع زیادی از جمله کمبود کمی و کیفی منابع آب ،کمبود اراضی کشاورزی در مناطق مستعد ،سنتی بودن کشاورزی و خرده مالکی بر سر راه آن وجود دارد. که در این راستا سرمایه گذاری در جهت توسعه کشاورزی مکانیزه ،استفاده از روشهای نوین آبیاری ،یکپارچه سازی اراضی از جمله اقدامات موثر در افزایش بهره وری این بخش به شمار می رود

خلاصه ای از اطلاعات کشاورزی شهرستان به شرح ذیل است

تعداد کل بهره برداران 11208 نفر

مساحت اراضی باغی 2887 هکتار وباغی دیم441

مساحت اراضی زراعی دیم 3400 هکتار و زارعی آبی 5383هکتار

تعداد281769واحد دامی، میزان تولید گوشت قرمز1763تن میزان تولید گوشت سفید 6183 تن.

تعداد مرغداریهای موجود 196 واحد

تعداد استخر پرورش ماهی 16 باب و میزان تولید ماهی 27 تن

تعداد حلقه چاه عمیق 128 مورد با مجموع دبی یک ونیم متر

تعداد643 رشته قنات با مجموع دبی دونیم متر

هر جند به لحاظ شرایط محیطی امکان توسعه این بخش ووابستگی بیشتربه کشاورزی منطقی به نظر نمی رسد اماهنوز ظرفیتهای بلا استفاده در این زمینه وجود دارد که می تواند از آن برای افزایش بهر وری و تثبت شغل کشاورزان استفاده کرد. بهره برداری از منابع آب سد در حال احداث رزه ، واراضی وسیع دشتهای طبس،دستگرد و گزیک ازجمله این ظرفیتها است.

 
بيشتر