مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی سخنران کلیدی در نخستین کنگره ملی حفاظت و بیماری های حیات وحش مقاله ارائه شده توسط مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی به صورت سخنرانی در نخستین کنگره ملی حفاظت و بیماری های حیات وحش ارائه شد

نخستین کنگره ملی حفاظت و بیماری‌های حیات وحش در روزهای پنجم و ششم آذرماه سال جاری  با حضور رییس سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد.به گزارش روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی، نخستین کنگره ملی حفاظت و بیماری های حیات وحش از سوی پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار صندوق ملی محیط زیست با هدف تبادل نظر و بررسی چالش‌های موجود در زمینه حفاظت، بهداشت و مدیریت بیماری‌های حیات وحش، ارتقای همکاری‌های بین بخشی در مهار بیماری‌های مشترک با رویکرد سلامت واحد و جلب مشارکت صاحبنظران و آشنایی با شیوه‌های نوین آموزش و پژوهش در حوزه حفاظت و بیماری‌های حیات وحش و...برگزار شد. این کنگره در هشت محور شامل بیماری های حیات وحش (رخداد، پایش، مراقبت)، سلامت واحد و حیات وحش با رویکرد بیماری‌های مشترک، نقش و مدیریت بهداشتی مراکز نگهداری حیات وحش، امداد و نجات و مدیریت بحران در حیات وحش، نقش تغییرات اقلیمی بر بقای گونه‌‌ها و زیستگاه‌ها، عوامل تهدید و اثرات متقابل انسان و حیات وحش، گونه‌های مهاجم و رها شده و اثرات آن‌ها بر محیط زیست و روش‌های نوین حفاظت از حیات وحش برگزار شده است.. در این کنگره ، مقالات واصله بصورت پوستر در معرض دید شرکت کنندگان قرار گرفت و یک مقاله ازاستان خراسان جنوبی به صورت سخنرانی ارائه شد. شایان ذکر است سایر سخنران این همایش متخصصین مدعو از سایر سازمان ها و دانشگاهها بودند که در زمینه های مرتبط با حفاظت از تنوع زیستی یا بیماری های حیات وحوش سخنرانی کردند.  لازم به ذکر است خلاصه مقاله ارسالی به دبیرخانه کنگره با موضوع ارایه مدل بومی حفاظت از تنوع زیستی در مرکز و شرق ایران که توسط مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی در این همایش ارائه شده به شرح زیر منتشر می گردد. 

ارایه مدل بومی حفاظت از تنوع زیستی در مرکز و شرق ایران

حفاظت از تنوع زیستی سابقه تاریخی طولانی دارد و همچون بسیاری از فنون دیگر دارای سیر تکاملی خاص خود است. در گذشته دور (قبل از انقلاب صنعتی) تکنولوژی به گونه ای نبود که قدرت تخریب بشر آسیبی به طبیعت وارد کند، اما طی قرن اخیر توسعه تکنولوژی ابزارهای مخربی را برای نابودی طبیعت در اختیار انسان قرار داده است. اگر چه در تمام دنیا در ابتدای پیدایش سلاح های شکاری و خودروهای تندروی بیابانی، سیر نزولی جمعیت حیات وحش قابل شکار محسوس بود، اما ابزارهای پیشگیرانه و یا مقابله ای با سودجویی شکارچیان غیر مجاز نیز غالبا با اندکی تاخیر، توسعه خوبی داشته و در کنترل این سیر نزولی جمعیت حیات وحش موثر بوده است. در ایران نیز حدود نیم قرن پیش با تشکیل کانون شکار ایران، زمینه کنترل شکار بی رویه حداقل در برخی شکارگاه های سلطنتی فراهم شد. اما متاسفانه روند تکامل فرآیند حفاظت از حیات وحش در ایران بسیار کند بوده به گونه ای که هنوز هم عمده زیستگاه های حیات وحش توسط محیط بانان (شکاربانان سابق) و با اتکا به بودجه دولتی و به روش مقابله مستقیم با شکارچیان حفاظت می شود. این در حالی است که تجربه خوبی از حفاظت از زیستگاه های گونه های برجسته کل و بز و قوچ و میش در قالب قرق های اختصاصی توسط بخش خصوصی در استان های یزد و کرمان به دست آمده است. علاوه بر آن با شکل گیری صندوق ملی محیط زیست زمینه بهره برداری از درآمد ناشی از شکار مدیریت شده برای تقویت حفاظت از مناطق چهارگانه و نیز بازگشت بخشی از درآمد به جوامع محلی برای جلب مشارکت آنها فراهم شده و در سال 1397 تجربه موفقی در این زمینه در استان های خراسان جنوبی، خراسان رضوی، یزد و کرمان حاصل شده است. استفاده از تکنولوژی دوربین های تله ای، دوربین های مدار بسته و نهایتا هلی شات ها نیز به صورت موردی و محدود برای حفاظت فیزیکی از مناطق تجربه شدند و نهایتا تکثیر در اسارت گونه هایی همچون گوزن زرد ایرانی و گورخر نیز در پیشگیری از انقراض این گونه ها موثر بودند.

این مقاله به مرور سابقه و روند تکامل فرآیند حفاظت از تنوع زیستی در ایران پرداخته و در پایان مدل مناسبی برای حفاظت از تنوع زیستی در مرکز و شرق ایران ارایه می نماید. این مدل تلفیقی از حفاظت فیزیکی توسط بخش دولتی، حفاظت فیزیکی توسط شرکت تعاونی جوامع محلی در قالب قرق های اختصاصی، همراه با به کار گیری تکنولوژی های نوین از قبیل کوادکوپتر، دوربین های تله ای و مدار بسته در حفاظت گلوگاه ها می باشد. شایان ذکر است سهم انتفاع جوامع محلی در بهره برداری از مناطق (اعم از گردشگری، شکار و ...) در این مدل دیده شده است و استمرار فرهنگ سازی عمومی نیز بخش لاینفک مدل پیشنهادی خواهد بود.

در این مدل به تمام جنبه ها و بخش های فرایند حفاظت توجه شده است. بدین ترتیب که در بخش علمی، انجام پژوهش های کاربردی بر روی حیات وحش و زیستگاههای آنها و تولید اطلاعات برای پاسخگوئی به نیازهای مدیریتی مورد توجه قرار گرفته است. هرچند که پژوهش توسط دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، دانشجویان و یا سایر متخصصین انجام می شود، اما نقش محیط بانان در ثبت اطلاعات میدانی، به عنوان دشوارترین بخش پژوهش های حیات وحش بسیار مهم و کلیدی بوده و نیازمند آموزش مکفی و فراهم ساختن زیرساخت های لازم است. بخش بسیار مهم دیگر در فرایند حفاظت، بخش اقتصادی اجتماعی آن است. رکن اساسی در این بخش، آموزش های محیط زیستی است و هر چند که نهادینه شدن آموزش، نیازمند ایجاد رویکردهای محیط زیستی جدید در مدارس و به گونه ای است که هم جنبه تئوری آموزش را شامل شود و هم ارتباط و حضور مستمر و برنامه ریزی شده کودکان و نوجوانان را در طبیعت به دنبال داشته باشد، لیکن گسترش شمول آموزش های محیط زیست به گروه های تاثیرگذار از جمله شکارچیان، موفقیت برنامه های حفاظتی را سرعت بسیار خواهد بخشید. قانون گذاری و سیاست گذاری مطلوب به گونه ای که سهم جوامع محلی در بهره مندی ازدرآمدها و منافع حاصل از حفاظت لحاظ شود، بخش بسیار مهمی در حوزه اقتصادی اجتماعی است که متاسفانه کمتر به آن توجه شده و نیازمند توجه ویژه در سطح کلان سازمان حفاظت محیط زیست است. علاوه بر آن تسهیل فرایند ایجاد شکارگاههای مصنوعی برای پاسخگویی به نیاز شکارچیان قانونمند و نیز توسعه صنعت اکوتوریسم و توسعه اقتصادی پایدار و درخور، منوط به بازنگری ضوابط مربوطه است. نهایتا بخش مدیریتی در فرایند حفاظت، شامل مدیریت جمعیت و زیستگاه است. اگرچهاز بدو تاسیس سازمان حفاظت محیط زیست، مدیریت جمعیت گونه های برجسته حیات وحش کانون توجه بوده است، لیکن شیوه عمل اکثرا با برخورد های پلیسی و حراست فیزیکی به جای مشارکت افراد ذینفع بوده و نتیجه آن افزایش خسارت های مالی و بعضا جانی از هر دو طرف (محیط بان و شکارچی) بوده است. در مقوله مدیریت زیستگاه، توجه خوبی به تامین آب و تقویت پوشش گیاهی در مناطق تحت مدیریت شده است اما بخش های زیادی از زیستگاههای مطلوب حیات وحش در خارج از مناطق تحت مدیریت واقع شده و تعریف قرق های اختصاصی در کریدورها و یا زیستگاههای حاشیه ای برای تکمیل فرایند حفاظت در بخش مدیریتی کاملا ضروری است.

 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر
بيشتر
سال 1398  سال رونق تولید